Su baskını sırasında ilk yapılması gereken, can güvenliğini sağlamak ve tehlikeli bölgeden uzaklaşmaktır. Evinizi veya iş yerinizi su bastıysa elektrikli cihazlara dokunmayın, suyun içinden geçmeyin ve çocukları güvenli bir alana alın. Sel suları yükseliyorsa yüksek ve güvenli bir yere geçin; hayatı tehdit eden bir durum varsa 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın. Su baskını patlayan bir tesisattan kaynaklanıyorsa ana su vanasını yalnızca kuru ve güvenli bir noktadan kapatın. Elektrik veya gaz tesisatına müdahale etmek için riskli alana girmeyin. Suyun kaynağı kontrol altına alındıktan ve alanın güvenliği doğrulandıktan sonra hasar tespiti, tahliye ve temizlik aşamalarına geçilebilir.
Su Baskınında İlk Olarak Ne Yapılmalı?
Su baskını başladığında doğru müdahale sırası, olayın kaynağına ve bulunduğunuz ortamın güvenliğine bağlıdır. Şiddetli yağışın neden olduğu sel ile evde patlayan bir temiz su borusu aynı tehlikeleri oluşturmayabilir. Ancak her iki durumda da önce insanların güvenliği sağlanmalıdır.
İlk güvenlik kontrol listesi:
- Kendinizi ve çevrenizdekileri koruyun. Çocukları, yaşlıları ve yardıma ihtiyaç duyan kişileri suyun ulaşmadığı güvenli bir bölgeye yönlendirin.
- Yükselen sudan uzaklaşın. Sel veya dışarıdan gelen su baskını varsa bodrum, zemin kat ve alçak bölgelerden güvenli şekilde uzaklaşın. Tahliye için suya girmeniz gerekiyorsa bunu kendi başınıza denemeyin.
- Elektrik tehlikesini değerlendirin. Priz, uzatma kablosu, elektrik panosu veya cihazlar suyla temas etmişse yaklaşmayın. Elektriği kapatmak için suyun içine girmeyin.
- Gaz kaçağı belirtilerini kontrol edin. Gaz kokusu varsa elektrik düğmelerini kullanmadan binayı terk edin ve güvenli bir yerden acil yardım isteyin.
- Su kaynağını belirleyin. Güvenliyse tesisatın ana su vanasını kapatın. Dışarıdan gelen sel suyunu bireysel müdahaleyle durdurmaya çalışmayın.
- Gerekli yardım birimlerine ulaşın. Can güvenliği tehlikesinde 112’yi arayın. Tesisat, elektrik ve yapı güvenliği için ilgili teknik uzmanlarla iletişime geçin.
- Temizlik için acele etmeyin. Su çekilse bile elektrik ve yapı güvenliği doğrulanmadan alana dönmeyin veya elektrikli ekipman kullanmayın.
Bu adımlar tamamlanmadan eşya kurtarmak, fotoğraf çekmek veya su tahliyesi yapmak için tehlikeli bir alana girmek doğru değildir.
Sel Suları Yükselirken Nasıl Güvende Kalınır?
Şiddetli yağış, dere taşması veya ani sel sırasında suyun seviyesi ve akış hızı kısa sürede değişebilir. Bu nedenle sel suyunun derinliğine bakarak güvenli olduğunu varsaymayın.
AFAD’ın sel güvenliği önerileri, yüksek ve güvenli alanlara geçmeyi, sel suyundan uzak durmayı ve suyla kaplı yollarda araç kullanmamayı öne çıkarır.
Bina içindeyseniz
Yetkililerin tahliye talimatlarını takip edin. Güvenli bir tahliye güzergâhı varsa alçak bölgelerden uzaklaşın. Dışarıdaki su nedeniyle binayı güvenle terk edemiyorsanız üst katlarda güvenli bir noktaya geçin ve yardım isteyin.
Yükselen sudan kaçarken çıkışı olmayan kapalı çatı aralarına girmeyin. Böyle bir alan, su yükselmeye devam ederse içeride mahsur kalmanıza neden olabilir.
Dışarıdaysanız veya araç kullanıyorsanız
Su altında kalmış yolları yürüyerek ya da araçla geçmeye çalışmayın. Yolun altında çökme, açık rögar, sürüklenmiş cisim veya elektrik hattı bulunabilir. Su seviyesinin düşük görünmesi güvenli geçiş anlamına gelmez.
Aracınızla su basmış bir yola ulaştıysanız, güvenli biçimde geri dönerek farklı bir güzergâh kullanın. Hızlı akan suda aracınız mahsur kaldıysa güvenli olmayan bir çıkış girişiminde bulunmayın; acil yardım isteyin ve kurtarma ekiplerinin talimatlarını izleyin.
Selin içinden geçerek daha yüksek bir yere ulaşmaya çalışmak, bulunduğunuz güvenli alandan çıkmanızı gerektirebilir. Böyle durumlarda suya girmek yerine yardım çağırın.
Elektrik ve Gaz Güvenliği Nasıl Sağlanır?
Su baskınlarında elektrik tesisatı ve gaz bağlantıları ciddi tehlike oluşturabilir. Risk yalnızca çalışan cihazlarla sınırlı değildir; suya temas etmiş kablolar, prizler ve elektrik panoları da tehlikeli olabilir.
Elektrik ne zaman kapatılmalı?
Ana elektrik şalteri tamamen kuru, güvenli ve erişilebilir bir noktadaysa ve bunu yapmak yeni bir risk oluşturmuyorsa elektrik kesilebilir. Ancak şaltere ulaşmak için suya basmanız, ıslak elektrik panosuna dokunmanız veya hasarlı bir bölüme girmeniz gerekiyorsa müdahale etmeyin.
Bu durumda elektrik dağıtım kuruluşundan veya yetkin bir elektrikçiden destek alın.
Elektrik kesilmiş olsa bile ıslanmış prizlere, kablolara veya elektrikli cihazlara dokunmayın. Elektrik yeniden verilmeden önce etkilenmiş tesisat yetkin bir elektrikçi tarafından kontrol edilmelidir.
Gaz kokusu varsa ne yapılmalı?
Gaz kokusu veya kaçak şüphesi varsa ortamdan hemen uzaklaşın. Işıkları, elektrik düğmelerini ve elektrikli cihazları açıp kapatmayın. İçeride telefon kullanmayın, ateş yakmayın ve kıvılcım oluşturabilecek işlemlerden kaçının.
Güvenli bir bölgeye ulaştıktan sonra 112’yi ve ilgili gaz dağıtım kuruluşunu bilgilendirin. Gaz vanasına ulaşmak tehlikeliyse vanayı kapatmaya çalışmayın. Yetkililer güvenli olduğunu bildirmeden binaya geri dönmeyin.
Evde Boru Patladıysa Ne Yapılmalı?
Evde bir tesisat borusu patladığında ilk hedef, güvenli koşullarda suyun akışını durdurmaktır. Bu tür bir olay, dışarıdan gelen sel suyuna göre daha sınırlı olabilir; ancak elektrik tesisatına ulaşan su yine ciddi tehlike yaratır.
Boru patlamasında şu sırayı izleyin:
- Suyun yayıldığı alanı kontrol edin ve elektrikli ekipmanlardan uzak durun.
- Ana su vanasına kuru ve güvenli bir yerden ulaşabiliyorsanız vanayı kapatın.
- Su alt kata veya ortak kullanım alanlarına ilerliyorsa bina yönetimini ve etkilenen kişileri bilgilendirin.
- Arızanın tespiti ve onarımı için tesisatçıdan yardım alın.
- Elektrik sistemine su ulaşmışsa elektrikçi kontrolü sağlanmadan alanı kullanmayın.
Su, temiz su tesisatından geliyorsa başlangıçtaki kirlenme riski dış ortamdan gelen sel suyundan farklı olabilir. Ancak temiz su bile kirli yüzeylerle temas ettiğinde veya uzun süre beklediğinde güvenli kabul edilmemelidir.
Tuvalet veya gider geri tepmesi, kanalizasyon sızıntısı ya da kaynağı bilinmeyen su baskınlarında standart bir tesisat kaçağına göre daha yüksek kirlenme riski bulunabilir.
Sel Suyu Eve Girdiyse Nelere Dikkat Edilmeli?
Sel suyunun eve veya iş yerine girmesi yalnızca zeminin ıslanması anlamına gelmez. Dışarıdan gelen su; kanalizasyon atıkları, mikroorganizmalar, kimyasal maddeler, çamur ve kesici nesneler taşıyabilir.
Bu nedenle sel suyunun berrak görünmesine veya belirgin bir kokusu olmamasına güvenilmemelidir.
- Çocukların ve evcil hayvanların sel suyuyla temas etmesine izin vermeyin.
- Suya temas etmiş yiyecek ve içecekleri tüketmeyin.
- Su baskınından sonra şebeke suyunun güvenli kullanımına ilişkin yerel yetkililerin açıklamalarını takip edin.
- Sel suyuyla temas ettiyseniz etkilenen cildinizi mümkün olan en kısa sürede temiz su ve sabunla yıkayın.
- Açık yaranız sel suyuyla temas ettiyse veya yaralandıysanız sağlık kuruluşundan değerlendirme alın.
- Kaynağı bilinmeyen suya çıplak elle temas etmeyin ve uygun güvenlik değerlendirmesi yapılmadan temizliğe başlamayın.
Suya kanalizasyon veya kimyasal madde karışmış olabileceğinden şüpheleniyorsanız alanı normal ev temizliği yapılabilecek bir yer olarak değerlendirmeyin.
Bodrum veya Zemin Katı Su Bastığında Ne Yapılmamalı?
Bodrum katlar, depo alanları ve kapalı otoparklar su baskını sırasında özellikle tehlikeli olabilir. Bu alanlarda su hızla birikebilir, çıkışlar kapanabilir ve elektrikli sistemler suyla temas edebilir.
Şu davranışlardan kaçının:
- Elektriği kapatmak, eşya kurtarmak veya suyu boşaltmak için su dolu bodruma inmeyin.
- Suya temas eden prizlerin, kabloların ve elektrik panolarının bulunduğu alanlara girmeyin.
- Elektrikli pompa, uzatma kablosu veya standart elektrikli süpürgeyle su çekmeye çalışmayın.
- Bodrumda ya da kapalı otoparkta benzinli jeneratör veya motorlu pompa çalıştırmayın. Karbonmonoksit zehirlenmesi riski bulunur.
- Kapalı otoparkta su içinde kalmış aracınızı kurtarmak için tehlikeli alana girmeyin.
- Duvarlarda, kolonlarda veya döşemede hasar belirtileri varsa alanı kullanmaya devam etmeyin.
Su seviyesinin düşmesi, bodrumun güvenli olduğu anlamına gelmez. Elektrik ve yapı güvenliği değerlendirilmeden tahliye veya temizlik işlemi başlatılmamalıdır.
Su Baskını Durduktan Sonra Hangi Kontroller Yapılır?
Suyun akışının durması ilk tehlikenin sona erdiğini gösterebilir; ancak binaya yeniden giriş ve temizlik için başka kontroller gerekir. Özellikle geniş çaplı sel olaylarında yetkililerin güvenli dönüş talimatları beklenmelidir.
1. Binanın fiziksel durumunu değerlendirin
Duvarlarda büyük çatlak, döşemede çökme, taşıyıcı elemanlarda belirgin hasar veya olağan dışı eğilme gibi belirtiler varsa binaya girmeyin. Yapı güvenliğinin ilgili teknik uzman tarafından değerlendirilmesini sağlayın.
2. Elektrik ve gaz tesisatını kontrol ettirin
Elektrik panoları, prizler, kablolar, kombi ve diğer tesisat bileşenleri sudan etkilenmiş olabilir. Bunların güvenli olup olmadığı yalnızca yüzeylerinin kurumasına bakılarak belirlenemez. Yetkili ve yetkin teknik kişilerden destek alın.
3. Su kaynağının tamamen durduğundan emin olun
Patlayan boru, arızalı gider veya devam eden dış su girişi kontrol altına alınmadıysa yapılan temizlik sonrasında su yeniden birikebilir. Su kaynağı sorunu, ilgili teknik ekip tarafından giderilmelidir.
4. Hasarı güvenli bir noktadan belgeleyin
Güvenli erişim sağlandıysa suyun ulaştığı alanları, duvar ve zeminlerdeki belirtileri ve etkilenen eşyaları fotoğraflayın. Sigorta işlemleri için gerekli kayıtları sigorta şirketinizle görüşün. Yalnız fotoğraf çekmek için riskli bir alana girmeyin.
5. Islanan malzemeleri ve kalan nemi değerlendirin
Parke, süpürgelik, alçıpan, dolap ve halı gibi malzemeler suyu bünyelerinde tutabilir. Görünen su çekildikten sonra da nem ve küf oluşumu riski devam edebilir.
Bu noktadan sonraki işlem; suyun tahliyesi, etkilenen malzemelerin değerlendirilmesi ve uygun temizlik ile kurutma planının oluşturulmasıdır. Bunlar olay sırasındaki güvenlik müdahalesinden ayrı yürütülmelidir.
Ne Zaman Profesyonel Yardım Alınmalı?
Su baskınından sonra ihtiyaç duyulan yardım, olayın türüne göre değişir. Her su baskını yalnızca bir temizlik ekibiyle çözülemez.
- 112 Acil Çağrı Merkezi: Mahsur kalma, boğulma tehlikesi, yaralanma, elektrik çarpması, ciddi gaz kaçağı veya diğer acil can güvenliği risklerinde.
- Elektrikçi veya elektrik dağıtım kuruluşu: Elektrik panosu, prizler, kablolar veya cihazlar suyla temas ettiğinde.
- Tesisatçı: Boru patlaması, gider arızası veya su kaynağının kontrol altına alınması gerektiğinde.
- Yapı konusunda yetkin teknik uzman: Binada yapısal hasar veya taşıyıcı sistem güvenliği şüphesi bulunduğunda.
- Uygun temizlik ekibi: Can güvenliği sağlandıktan, suyun kaynağı kontrol altına alındıktan ve teknik riskler değerlendirildikten sonra.
Ev, ofis, depo veya ticari alanda su baskını yaşandıysa ve alanın güvenli çalışma koşulları doğrulandıysa su baskını sonrası profesyonel temizlik hizmeti değerlendirilebilir. Çınar Temizlik, uygun koşullarda biriken suyun tahliyesi, çamur ve tortuların alınması, temizlenebilir yüzeylerin değerlendirilmesi ve alanın kuruma sürecine hazırlanması için çalışma planı oluşturur.
Temizlik ekibinin müdahalesi, acil kurtarma hizmetlerinin veya elektrik, gaz ve yapı güvenliği uzmanlarının yerine geçmez.
Su Baskını Hakkında Sık Sorulan Sorular
Evi su bastığında 112 aranmalı mı?
Su baskını nedeniyle mahsur kalma, boğulma tehlikesi, yaralanma veya başka bir acil can güvenliği riski varsa 112 aranmalıdır. Yalnızca maddi hasar oluşturan ve acil tehlike içermeyen küçük tesisat kaçaklarında öncelikle uygun tesisat veya bina bakım hizmetine başvurulabilir.
Elektrikler kesildiyse su basmış odaya girilebilir mi?
Elektriğin kesilmiş olması tek başına güvenlik garantisi değildir. Suya temas eden elektrik sistemi kontrol edilmeden alan güvenli kabul edilmemelidir. Elektriğin yeniden verilmesi de risk oluşturabilir.
İş yerini su bastığında çalışanlar ne yapmalı?
Öncelikle çalışanlar ve müşteriler güvenli alana yönlendirilmeli, etkilenen bölümlere giriş engellenmeli ve gerekli acil yardım istenmelidir. Elektrik, tesisat ve yapı güvenliği değerlendirilmeden işin normal şekilde sürdürülmesine çalışılmamalıdır.
Su çekildikten sonra ev hemen kullanılabilir mi?
Her zaman değil. Elektrik tesisatı, yapı güvenliği, kirlenmiş yüzeyler ve ıslanan malzemeler ayrıca değerlendirilmelidir. Görünür suyun ortadan kalkması alanın temiz, kuru veya güvenli olduğunu kanıtlamaz.