Yangından zarar gören eşyaların tamamı otomatik olarak atılmaz. Ancak dış yüzeyi silinebilen her eşya da güvenli, kullanılabilir veya ekonomik biçimde kurtarılabilir değildir.
Karar; eşyanın malzemesine, yangına ne kadar yakın olduğuna, ısıdan biçim değiştirip değiştirmediğine, kurumun yalnız dış yüzeyde mi yoksa iç bölümlerde mi kaldığına ve söndürme suyuyla ıslanıp ıslanmadığına göre verilir.
Fiziksel bütünlüğünü koruyan ve yalnız erişilebilir yüzeyinde kalıntı bulunan eşyalar temizlik açısından değerlendirilebilir. Isıdan zarar gören, iç dolgusuna kurum veya su işleyen ya da teknik ve sağlık güvenliği belirsiz olan ürünlerde yüzey temizliği tek başına yeterli değildir.
Sigortalı hasarlarda: Kullanılamaz görünen eşyaları fotoğraflamadan, listelemeden ve sigorta şirketinin belge prosedürünü öğrenmeden atmayın. Her dosyada fiziksel eksper ziyareti yapılmayabilir; şirket fotoğraf, eşya listesi, fatura veya uzaktan inceleme isteyebilir.
Eşya Kararı Neden Yalnız Görünüşe Göre Verilmez?
Yangından etkilenen bir eşya aynı anda ısıya, dumana, kuruma, söndürme suyuna, köpüğe veya kuru söndürücü kalıntısına maruz kalmış olabilir.
Metal bir sehpanın üzerinde yalnız yüzeysel kurum bulunabilirken dışı sağlam görünen bir koltuğun süngeri ve iç dolgusu duman veya su tutmuş olabilir. Elektronik cihazın dış kasası temizlenebilir görünse bile iç bileşenlerin güvenli çalıştığı yalnız dış yüzeye bakılarak anlaşılamaz.
İlk değerlendirmede şu sorular birlikte ele alınır:
- Eşya doğrudan aleve veya yüksek ısıya maruz kaldı mı?
- Biçim, renk, doku veya kaplamada değişiklik var mı?
- Kurum yalnız dış yüzeyde mi, birleşim ve iç bölümlere de ulaşmış mı?
- Söndürme suyu veya kimyasal kalıntı eşyanın içine işlemiş mi?
- Eşyanın etkilenen bütün bölümlerine erişilebiliyor mu?
- Temizlik sonrasında teknik veya sağlık güvenliği onayı gerekiyor mu?
Yangından Etkilenen Eşyalar Hangi Gruplara Ayrılır?
|
Karar grubu |
Ne anlama gelir? |
Örnek durum |
|---|---|---|
|
Yüzey temizliği değerlendirilebilir |
Eşya fiziksel biçimini korur ve kalıntı erişilebilir dış yüzeyde bulunur. |
Çatlamamış cam, biçimi bozulmamış metal ve sağlam kaplamalı bazı yüzeyler |
|
Özel temizlik veya restorasyon gerekir |
Standart yüzey temizliği yeterli olmayabilir ancak eşya özel yöntemle değerlendirilebilir. |
Değerli tekstil, halı, ahşap mobilya, sanat eseri veya arşiv malzemesi |
|
Teknik servis gerekir |
Dış yüzeyin temizlenmesi cihazın güvenli çalıştığını göstermez. |
Televizyon, bilgisayar, beyaz eşya, elektrikli alet ve üretim makinesi |
|
Sağlık güvenliği ayrıca değerlendirilir |
Temiz görünmesi ürünün sağlık açısından güvenli kullanılabileceğini kanıtlamaz. |
Yatak, çocuk ürünü, gıda, ilaç ve doğrudan cilt temaslı ürünler |
|
Değiştirme değerlendirilebilir |
Malzeme ağır yanmış, erimiş, biçimini kaybetmiş veya erişilemeyen iç bölümleri yoğun biçimde etkilenmiştir. |
Kömürleşmiş ahşap, erimiş plastik, ağır ıslanmış dolgu veya bozulmuş ambalajlı ürün |
Bu gruplar kesin sigorta, sağlık veya teknik karar değildir. Eşyanın türüne göre sigorta şirketi, üretici, teknik servis veya ilgili uzman görüşü gerekebilir.
Eşya Türüne Göre Hangi Uzmanlık Gerekir?
|
Eşya grubu |
Temizlik açısından değerlendirilebilecek durum |
Ayrı karar gereken durum |
|---|---|---|
|
Cam, metal ve seramik |
Çatlak, eğilme veya kaplama kaybı olmayan erişilebilir yüzey kalıntısı |
Çatlak, ısı deformasyonu, erimiş kalıntı veya taşıyıcı işlev kaybı |
|
Ahşap ve mobilya |
Fiziksel biçimini koruyan ve kurumun çoğunlukla dış yüzeyde bulunduğu eşya |
Kömürleşme, şişme, eğilme, kaplama açılması veya iç katman etkisi |
|
Tekstil, halı ve dolgu |
Sınırlı yüzey etkisi bulunan ve bütün katmanlarına erişilebilen malzeme |
İç dolguya kurum işlemesi, ağır ıslanma, biçim kaybı veya sağlık temaslı kullanım |
|
Elektronik ve elektrikli eşya |
Yalnız erişilebilir dış yüzeyin temizlik kapsamı ayrı değerlendirilebilir. |
Cihaz içi kurum, su, söndürücü kalıntısı veya çalışma güvenliği |
|
Gıda ve ilaç |
Standart temizlik hizmetinin kapsamı değildir. |
Resmî gıda güvenliği, üretici, eczacı veya sağlık uzmanı yönlendirmesi gerekir. |
|
Belge, fotoğraf ve sanat eseri |
Standart yüzey temizliği uygulanmaz. |
Konservasyon veya özel restorasyon uzmanlığı gerekebilir. |
Cam, Metal ve Mobilyalarda Temizlik Sınırı
Cam, metal ve seramik gibi emici olmayan yüzeylerde fiziksel hasar yoksa kurum ve erişilebilir söndürme kalıntıları temizlik açısından değerlendirilebilir.
Ancak camdaki çatlak, metalde eğilme, seramikte kırılma veya yüzeye yapışmış erimiş plastik yalnız temizlikle ortadan kalkmaz. Eşyanın taşıyıcı ya da güvenlik işlevi bulunuyorsa kullanım kararı temizlik firması tarafından verilmez.
Ahşap ve kaplamalı mobilyalarda ise yalnız dış siyahlığa bakılmaz. Doğal ahşap, MDF, suntalam, lake ve laminat yüzeyler ısıya ve söndürme suyuna farklı tepki verir.
Şu belirtiler onarım veya değiştirme ihtimalini artırabilir:
- Kömürleşme veya derin yanık
- Panelde şişme ya da eğilme
- Lake, laminat veya kenar bandının açılması
- Söndürme suyunun birleşim ve iç katmanlara işlemesi
- Temizlik sonrasında aynı bölgede renk veya koku belirtisinin devam etmesi
Mobilyanın dış yüzeyinin temizlenebilmesi, arka panelin, çekmecelerin veya iç katmanların tamamen geri kazanıldığı anlamına gelmez.
Tekstil, Yatak ve Dolgu Malzemelerinde Neden Dikkat Gerekir?
Koltuk, yatak, halı, perde ve diğer tekstiller katmanlı veya emici yapıya sahiptir. Kurum, duman kokusu ve söndürme suyu yalnız dış kumaşta kalmayıp sünger, dolgu, astar ve alt katmanlara ulaşabilir.
Bu ürünlerde şu koşullar değerlendirilir:
- Yangın alanına yakınlık
- Görünür kurum yoğunluğu
- İç dolguya erişilip erişilemediği
- Söndürme suyuyla ıslanma durumu
- Isı nedeniyle çekme, sertleşme veya biçim kaybı
- Temizlik sonrasında devam eden kalıntı ve koku belirtileri
FEMA’nın konutlardaki duman hasarına ilişkin 2025 rehberi, temizleme işlemlerinin duman etkisini azaltabileceğini ancak bütün kalıntı ve kokuyu her durumda tamamen ortadan kaldıramayabileceğini belirtir.
Sağlık güvenliği sınırı: Yatak, çocuk ürünü ve doğrudan cilt temaslı emici eşyalarda temizlik firması sağlık açısından güvenli kullanım onayı vermez. İç dolguya erişilemiyor veya ağır kurum ve su etkisi bulunuyorsa üretici ya da ilgili uzmanlık alanı üzerinden değiştirme kararı değerlendirilmelidir.
Elektronik Cihazlar İçin Kim Karar Verir?
Televizyon, bilgisayar, beyaz eşya, modem, elektrikli mutfak cihazı veya üretim makinesinin dış kasası temizlenebilir görünebilir. Buna rağmen kurum, su veya kuru söndürücü parçacıkları cihazın iç bölümlerine ulaşmış olabilir.
Yangın, kurum, su veya söndürücü kalıntısından etkilenen cihaz yeniden çalıştırılmadan veya enerjilendirilmeden önce ilgili teknik servis tarafından değerlendirilmelidir.
Kullanıcı veya yüzey temizliği ekibi:
- Cihazın içini açmamalı
- Elektronik kartlara müdahale etmemeli
- Basınçlı havayla iç temizlik denememeli
- Dış yüzeyin temizlenmesini kullanım güvenliği onayı olarak kabul etmemelidir
Temizlik şirketi cihazın erişilebilir dış yüzeyini değerlendirebilir. Elektronik kartların, kabloların, motorların ve diğer iç bileşenlerin güvenliği teknik servisin alanıdır.
Gıda, İlaç ve Sağlık Temaslı Ürünler
Yangına veya yüksek ısıya yakın kalan gıdalar, dışarıdan sağlam görünse bile güvenli kabul edilmemelidir. Isı, duman ve yangın söndürme kimyasalları gıdayı veya ambalajı etkileyebilir.
USDA; yangına yakın bulunan, duman, ısı veya söndürme kimyasallarına maruz kalan gıdaların atılmasını önerir. Karton, plastik film ve vidalı kapaklı kavanoz gibi ambalajlar duman ve kimyasallara karşı güvenli bir engel oluşturmayabilir.
Yangına veya yüksek ısıya yakın kalan konserve ve kavanozlar da dışarıdan sağlam görünse bile güvenli kabul edilmemelidir. Ürün bazında USDA yangın ve gıda güvenliği rehberi veya ilgili resmî gıda güvenliği yönlendirmesi izlenmelidir.
Isı, duman veya söndürme kalıntısına maruz kalan ilaç ve kişisel bakım ürünlerinde temizlik şirketi kullanım onayı vermez. Üretici, eczacı veya ilgili sağlık uzmanının yönlendirmesi esas alınmalıdır.
Belge ve manevi değeri olan eşyalar: Islak, kurumlu veya birbirine yapışmış fotoğraf ve belgeleri gelişigüzel silmeyin, ayırmayın veya kurutmaya çalışmayın. Mevcut durumu belgeleyip kâğıt ve fotoğraf konservasyonu konusunda uzman desteği değerlendirin.
Temizlemek mi, Değiştirmek mi?
Bir eşyanın teknik olarak temizlenebilir olması, kurtarılmasının her durumda mantıklı olduğu anlamına gelmez. Özel temizlik ve restorasyon maliyeti, eşyanın piyasa değeri ve kullanıcı açısından önemiyle karşılaştırılabilir.
Ancak sigorta tazminatı, rayiç değer, ikame bedeli veya ekonomik tam hasar kararı temizlik firması tarafından verilmez.
Şu durumlarda değiştirme veya ayrı uzmanlık değerlendirmesi gündeme gelebilir:
- Malzemenin kömürleşmesi veya derin yanması
- Erime, eğilme veya kalıcı biçim değişikliği
- İç dolguya yoğun kurum veya su işlemesi
- Etkilenen iç bölümlere erişilememesi
- Teknik güvenliğin doğrulanamaması
- Sağlık temaslı kullanım
- Restorasyon maliyetinin eşyanın piyasa değerine yaklaşması
Manevi veya tarihî değeri bulunan eşyalarda piyasa değeri tek karar kriteri değildir.
Sigorta İncelemesinden Önce Eşyalar Atılır mı?
Sigortalı bir hasarda, güvenlik açısından zorunlu değilse eşya ve kalıntılar kayıt alınmadan atılmamalıdır. Sigorta şirketi eşyanın fotoğraflanmasını, listeye alınmasını, faturasının sunulmasını veya fiziksel olarak incelenmesini isteyebilir.
Her dosyada fiziksel eksper ziyareti yapılmayabilir. Eşya atma, taşıma veya imha işleminden önce sigorta şirketinin şu konulardaki prosedürü öğrenilmelidir:
- Fotoğraf ve video gereksinimi
- Eşya listesi veya envanter formatı
- Marka, model ve seri numarası kaydı
- Fatura veya satın alma belgesi
- Fiziksel inceleme gerekip gerekmediği
- İmha öncesi onay veya bildirim
Devam eden güvenlik riski veya zararı büyüten bir durum varsa mümkün olduğu ölçüde işlem öncesi ve sonrası kayıt alınmalı, sigorta şirketine bilgi verilmelidir.
Temizlik Firması Hangi Kararları Vermez?
Temizlik firması, eşyanın erişilebilir yüzeylerindeki kurum ve söndürme kalıntısını, görünür malzeme durumunu ve yüzey temizliği kapsamını ilk aşamada değerlendirebilir.
Temizlik firması şu konularda kesin onay vermez:
- Elektronik cihazın güvenli çalışması
- Mobilyanın taşıyıcı dayanımı
- Yatak veya tekstilin sağlık açısından güvenli kullanımı
- Gıda ve ilacın tüketilebilir veya kullanılabilir olması
- Sanat eseri, belge veya antikanın restorasyon sonucu
- Sigorta şirketinin ödeyeceği tazminat
- Eşyanın ekonomik tam hasar sayılıp sayılmayacağı
Bu sınır, yüzeyi temizlenen bir eşyanın yanlışlıkla güvenli kabul edilmesini veya kullanılamayacak bir ürüne gereksiz temizlik maliyeti çıkarılmasını önler.
Fotoğraflarla İlk Kapsam Değerlendirmesi
İlk değerlendirme için yalnız hasarlı bölümün yakın çekimi yerine eşyanın tamamını ve bulunduğu alanı birlikte gösteren fotoğraflar gönderilmelidir.
- Eşyanın bulunduğu odanın genel görünümü
- Eşyanın tamamı
- Kurum, yanık, erime, şişme veya ıslanma görülen bölümler
- Alt, arka, iç ve birleşim noktaları
- Varsa marka, model veya seri numarası
Fotoğraflar erişilebilir yüzey temizliği kapsamını anlamaya yardımcı olur. Teknik, sağlık veya sigorta açısından kesin karar yalnız fotoğraf üzerinden verilemez.
Yangından Etkilenen Eşyalar İçin Ön Değerlendirme
Yangından sonra bütün eşyaları hemen atmak da, tamamını temizletmeye çalışmak da doğru plan değildir. Eşyalar; erişilebilir yüzey temizliği yapılabilecekler, özel restorasyon isteyenler, teknik servis gerektirenler ve sağlık güvenliği açısından ayrı değerlendirilmesi gerekenler olarak ayrılmalıdır.
Eşyaların bulunduğu alanı, eşyanın tamamını ve kurum, yanık, erime, şişme veya ıslanma görülen bölümleri genel ve yakın fotoğraflarla gönderebilirsiniz.
Yangın sonrası temizlik kapsamında değerlendirilebilecek erişilebilir yüzeyler ile teknik servis, sağlık güvenliği veya özel restorasyon uzmanlığı gerektiren ürünler için ilk kapsam ayrımı yapılabilir.
Eşyaları Atmadan Önce Fotoğraflarını Gönderin
Eşyanın bulunduğu alanı, tamamını ve hasarlı bölümlerini farklı açılardan paylaşın. Yüzey temizliği kapsamında değerlendirilebilecek eşyalar ile ayrı uzmanlık gerektiren ürünler için ilk kapsam değerlendirmesi isteyin.